Bakı 
COP29 dünyada iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə sahəsində nəzərəçarpan beynəlxalq tədbirlərdən biridir. Bu konfransın Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə də ekoloji və iqtisadi təsirinin yüksək olacağı gözlənilir.
Qarabağda ekosistemin bərpası və ətraf mühitin qorunması məsələləri yalnız Azərbaycanın milli prioritetləri deyil, eyni zamanda regional sabitlik və təhlükəsizlik baxımından da böyük əhəmiyyət kısb edir. İllər ərzində təbiət resurslarının qeyri-qanuni istifadəsi və ekoloji dağıntılar nəticəsində bölgənin biomüxtəlifliyi ciddi şəkildə zərər görüb. Bu şəraitdə COP29-un Qarabağda təbii mühitin bərpası və ekoloji proseslərin dəstəklənməsi baxımından mühüm rol oynayacağı ehtimal edilir.
COP29 çərçivəsində qəbul ediləcək qərarlar Azərbaycan hökumətinin Qarabağda ekosistemin bərpası sahəsində həyata keçirdiyi tədbirlərə beynəlxalq dəstək mexanizmləri təmin edə bilər. Konfransda təklif olunacaq layihələr və fondlar, xüsusilə iqlim dəyişikliklərinin təsirlərinin azaldılmasına yönəlmiş proqramlar Qarabağda ekoloji reabilitasiya üçün maliyyə və texniki dəstək mənbəyi ola bilər. Beynəlxalq ətraf mühit fondları və COP29 vasitəsilə Qarabağın meşə örtüyünün bərpası, torpaq eroziyasının qarşısının alınması, çay və göllərin yenidən təmizlənməsi kimi layihələr həyata keçirilə bilər. Bu, eyni zamanda Qarabağın ekosistemini dirçəltməklə yanaşı, regionda iqtisadi inkişafa da mühüm təsir göstərəcək.
Qarabağın ekosistemi yüzilliklər ərzində formalaşmış unikal flora və faunaya malikdir. Lakin müharibə dövründə meşələrin qırılması, təbii ehtiyatların qeyri-qanuni istismarı və çirklənmə nəticəsində bu biomüxtəliflik ciddi təhlükə altına düşüb. COP29-un qəbul edəcəyi qlobal iqlim strategiyaları, Qarabağın ekoloji sabitliyinin bərpasında mühüm rol oynaya bilər. Bu konfrans, Azərbaycanın biomüxtəlifliyin qorunması, təbii yaşayış mühitlərinin bərpası və nadir növlərin qorunması sahəsində beynəlxalq dəstəyi artırmaq üçün böyük bir platforma ola bilər.
Bundan əlavə, COP29 zamanı Azərbaycanın milli ətraf mühit strategiyasına uyğun şəkildə Qarabağda ekosistemin dayanıqlı inkişafını təmin edən layihələrə resursların cəlb edilməsi mümkündür. Bu məqsədlə, karbon səviyyəsinin azaldılması, su ehtiyatlarının qorunması və yenilənə bilən enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsi kimi uzunmüddətli hədəflərə çatmaq üçün beynəlxalq ekspertizanın və texnologiyaların istifadəsi vacib olacaq.
Azərbaycan hökuməti Qarabağı “yaşıl enerji zonası” olaraq inkişaf etdirməyi planlaşdırır və bu təşəbbüs COP29 çərçivəsində dəstək tapacaq layihələrdən biri ola bilər. Yaşıl enerji zonası bölgədəki enerji ehtiyaclarının təmiz enerji mənbələri, yəni günəş və külək enerjisi ilə təmin edilməsinə yönəldilmiş bir proqramdır. COP29-un dəstəyi ilə bu sahədə maliyyələşdirmə və texniki yardım imkanları əldə edilə bilər ki, bu da Qarabağın ətraf mühit üçün təhlükəsiz bir enerji infrastrukturu ilə təmin edilməsinə gətirib çıxaracaq.
Mötəbər tədbirdə həmçinin yaşıl texnologiyaların tətbiqi üçün beynəlxalq maliyyə fondlarını aktivləşdirə və Qarabağda yenilənə bilən enerji sahələrində işləyəcək yerli mütəxəssislərin hazırlanmasına dəstək verə bilər. Bu, yalnız ekoloji deyil, həm də sosial-iqtisadi faydalar gətirərək bölgədə iş yerlərinin açılması və yerli iqtisadiyyatın inkişafına xidmət edəcək.
Ümumilikdə COP29 Qarabağın ekosistemi və bərpa prosesi üçün çoxsaylı imkanlar təqdim edən mühüm bir platformadır. Konfransda Azərbaycanın ekoloji maraqlarının təmsil olunması və Qarabağın ətraf mühitin qorunması və yaşıl inkişafı sahəsində konkret layihələrin dəstəklənməsi istiqamətində addımlar atılması, regionun yenidən qurulması və gələcək nəsillərə sağlam bir ekoloji mühitin ötürülməsi baxımından əvəzsiz töhfə olacaq. Azərbaycanın COP29-dan Qarabağ üçün əldə edə biləcəyi dəstək, həm yerli əhalinin rifahını artıracaq, həm də beynəlxalq müstəvidə ölkənin ekoloji problemlərinin həllinə olan öhdəliyini nümayiş etdirəcək.
Əli Hüseynov
