Bakı 
2020-ci ilin payızından artıq 6 il keçir. Amma 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan üçün sadəcə təqvimdə qalan bir tarix deyil. Həmin 44 gün illərlə davam edən gözləntinin, torpaq həsrətinin və nəhayət, böyük dönüşün yaşandığı günlər idi.
Hər azad olunan kəndin, şəhərin xəbəri cəmiyyətdə böyük sevinc və həyəcanla qarşılanırdı. 8 noyabrda Şuşanın azad edilməsi isə müharibənin ən yaddaqalan və simvolik anlarından birinə çevrildi.
44 günlük müharibə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ oldu. Uzun illər danışıqlar masasında nəticəsini tapmayan münaqişənin hərbi-siyasi reallığı dəyişdi. Azərbaycan Ordusunun irəliləyişi regionda qüvvələr nisbətini və sonrakı siyasi proseslərin istiqamətini də dəyişdirdi. 10 noyabr bəyanatı ilə döyüşlər dayandırıldı və Azərbaycan üçün tamamilə yeni postmüharibə dövrü başlandı.
Ancaq bu Qələbənin arxasında çox böyük itkilər və insan taleləri dayanır. Bu gün azad edilmiş torpaqlarda dalğalanan Azərbaycan bayrağına baxarkən həmin nəticənin hansı qiymətə əldə edildiyini də xatırlamaq lazımdır. Şəhidlərin yarımçıq qalan həyatı, övladını itirən valideynlər, atasını gözləyən uşaqlar bu müharibənin ən ağır tərəfidir. Buna görə 44 günlük müharibənin ildönümü yalnız qürur deyil, eyni zamanda dərin ehtiram və hüzn hissi doğurur.
Həmin günlər Azərbaycan cəmiyyətinin birlik nümayiş etdirdiyi xüsusi bir dövr kimi də yadda qaldı. İnsanlar cəbhədən gələn xəbərlərlə yaşayır, azad olunan hər yaşayış məntəqəsinin adını səbirsizliklə gözləyirdilər. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini birləşdirən əsas məqsəd Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası idi. Altı il keçməsinə baxmayaraq, o günlərin yaratdığı həmrəylik hissi kollektiv yaddaşda qalmaqdadır.
Müharibədən sonrakı dövr göstərdi ki, torpaqları azad etmək qədər həmin ərazilərə həyatı qaytarmaq da böyük və uzunmüddətli prosesdir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yollar, yaşayış məntəqələri, məktəblər və digər infrastruktur yenidən qurulur, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı davam edir. Bir zamanlar cəbhədən gələn xəbərləri izlədiyimiz ərazilərdən bu gün quruculuq və qayıdış xəbərləri gəlir. Bu, postmüharibə mərhələsinin ən mühüm dəyişikliklərindən biridir.
Altı ildən sonra 44 günlük müharibəyə baxarkən onun Azərbaycan tarixində yaratdığı dönüş daha aydın görünür. Bu tarix bir tərəfdən Qələbənin, digər tərəfdən həmin Qələbə uğrunda verilmiş itkilərin yaddaşıdır. Əsas məsələ bu yaddaşı yalnız ildönümlərində deyil, gələcək nəsillərin tarixi şüurunda da yaşatmaqdır. Çünki 44 gün ərzində yazılan tarix yalnız müharibənin deyil, onilliklər boyu doğma torpaqlarına qayıtmağı gözləyən insanların tarixidir. Bu gün həmin torpaqlarda həyatın yenidən qurulması isə 2020-ci ildə başlanan yolun davamıdır.
Züriyə Qarayeva
