Bakı 
Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri haqqında danışarkən bəzən bir həqiqəti yenidən xatırlatmağa ehtiyac yaranır: dövlətlər arasında münasibətlərin möhkəmliyi yalnız rəsmi sənədlərlə, imzalanan sazişlərlə və keçirilən zirvə görüşləri ilə ölçülmür. Bu münasibətlərin arxasında siyasi iradə, qarşılıqlı etimad və çətin məqamlarda özünü göstərən prinsipial mövqe də dayanır.
Türkiyənin Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədri Dövlət Bağçalının Azərbaycanın Türkiyədəki səfiri Rəşad Aslanovu qəbul etməsi də məhz bu baxımdan diqqət çəkir.
Bakıvaxtı.az xatırladır verir ki, oktyabrın 23-də baş tutan görüş barədə MHP-nin rəsmi “X” hesabında məlumat paylaşılıb. Görüş zamanı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Bağçalının Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının qorunmasına verdiyi dəstəyə görə təşəkkürü çatdırılıb. MHP sədri isə Prezident İlham Əliyevə salamlarını göndərərək Azərbaycanı hər zaman dəstəklədiyini bildirib. O, iki ölkə arasındakı münasibətlərin qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq, etimad və qardaşlıq prinsipləri əsasında inkişaf edəcəyinə əminliyini ifadə edib.
İlk baxışdan bu, diplomatik təmaslardan biri kimi görünə bilər. Ancaq regionda baş verən proseslər, Türk dünyasının gələcəyi ilə bağlı müzakirələr və Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin strateji əhəmiyyəti fonunda görüşün siyasi mesajı daha geniş məna daşıyır.
Bağçalı: Azərbaycanla münasibətləri siyasi mövqeyə çevirən lider
Dövlət Bağçalı Türkiyə siyasətində özünəməxsus yeri olan siyasi xadimdir. Uzun illərdir MHP-yə rəhbərlik edən Bağçalı millətçilik, dövlətçilik və milli maraqların qorunması məsələlərini siyasi fəaliyyətinin əsas istiqamətləri kimi təqdim edir.
Onun siyasətində diqqət çəkən məqamlardan biri Türkiyənin regional mövqeyinin gücləndirilməsi və türk xalqları arasındakı əlaqələrin inkişafına verdiyi əhəmiyyətdir. Azərbaycanla münasibətlər isə bu siyasi yanaşmanın mühüm istiqamətlərindən biridir.
Bağçalının Azərbaycanla bağlı mövqeyini dəyərləndirərkən yalnız ayrı-ayrı çıxışlara deyil, onun ümumi siyasi xəttinə də nəzər salmaq lazımdır. O, Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini gündəlik siyasi müzakirələrin fövqündə dayanan tarixi və strateji əlaqələr kimi təqdim edir.
Burada əsas məqam məhz budur: Azərbaycanın Türkiyədəki dostları arasında ölkəmizlə münasibətləri siyasi mövqeyinin mühüm hissəsi hesab edən şəxslərin olması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bağçalının siyasi çəkisi də onun mövqeyini diqqətəlayiq edir. O, Türkiyənin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyası ilə qurduğu siyasi ittifaq çərçivəsində ölkənin daxili siyasi gündəmində təsirli fiqurlardan biri olaraq qalır. Belə bir siyasətçinin Azərbaycanla münasibətlərə verdiyi əhəmiyyət iki ölkə arasındakı əlaqələrin Türkiyənin siyasi mühitində geniş dəstəyə malik olmasının göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu, təbii ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin yalnız bir siyasi partiyadan və ya bir liderdən asılı olduğu demək deyil. Əksinə, münasibətlərin gücü onların müxtəlif siyasi dairələrdə və cəmiyyətlərdə möhkəm dayaqlara malik olmasındadır.
Qardaşlıq yalnız söz deyil, qarşılıqlı etimaddır
Azərbaycan və Türkiyəni birləşdirən tarixi, dil və mədəniyyət bağları hər kəsə məlumdur. Ancaq müasir beynəlxalq münasibətlərdə tarixi yaxınlıq öz-özlüyündə kifayət etmir. Bu yaxınlığın real siyasi əməkdaşlığa çevrilməsi üçün dövlətlərin suverenliyinə hörmət, qarşılıqlı maraqların nəzərə alınması və etimadın qorunması vacibdir.
Dövlət Bağçalının Rəşad Aslanovla görüşündə səsləndirilən fikirlərdə də məhz bu prinsiplər ön plana çıxır.
MHP sədrinin münasibətlərin bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq əsasında inkişaf edəcəyinə inamını ifadə etməsi diqqətəlayiqdir. Çünki Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin mahiyyəti yalnız emosional yaxınlıqdan ibarət deyil. Bu münasibətlər müstəqil dövlətlərin ortaq maraqlarına, qarşılıqlı dəstəyə və strateji əməkdaşlığa əsaslanır.
Azərbaycanın öz milli maraqlarını müstəqil şəkildə müəyyənləşdirməsi, Türkiyənin də öz dövlət siyasətini həyata keçirməsi bu tərəfdaşlığın təməl prinsiplərindəndir. Qardaşlıq da məhz qarşılıqlı hörmət və bərabərlik şəraitində daha möhkəm olur.
Mənim üçün Bağçalının mövqeyində müsbət görünən cəhətlərdən biri budur: Azərbaycanla münasibətlərə münasibət bildirərkən yalnız keçmişin ortaq xatirələrinə deyil, gələcək üçün siyasi həmrəyliyin qorunmasına da diqqət yetirir.
Bu yanaşma vacibdir. Çünki dövlətlər arasında münasibətlərin sınağa çəkildiyi məqamlar həmişə olur. Belə vaxtlarda emosional bəyanatlardan daha çox soyuqqanlı siyasi mövqe, dialoq və qarşılıqlı etimad əhəmiyyət qazanır.
Türk dünyasının gələcəyi və Bağçalının siyasi xətti
Dövlət Bağçalının Azərbaycanla bağlı mövqeyini Türk dünyasının gələcəyi məsələsindən ayrı nəzərdən keçirmək mümkün deyil.
Son illərdə türk dövlətləri arasında siyasi, iqtisadi, nəqliyyat və mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi daha böyük əhəmiyyət qazanıb. Türk Dövlətləri Təşkilatının fəaliyyəti də bu əməkdaşlığın institusional əsaslarını möhkəmləndirir.
Azərbaycan bu prosesdə mühüm mövqeyə malikdir. Ölkəmizin coğrafi yerləşməsi, nəqliyyat-kommunikasiya imkanları və Türkiyə ilə strateji tərəfdaşlığı türk dövlətləri arasında əlaqələrin inkişafına töhfə verir.
Türkiyə isə regionun aparıcı dövlətlərindən biri kimi bu əməkdaşlığın genişlənməsində maraqlıdır. Belə bir şəraitdə Bakı ilə Ankara arasındakı münasibətlərin sabitliyi bütövlükdə Türk dünyasının siyasi və iqtisadi perspektivləri baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Bağçalı da çıxışlarında türk dövlətləri arasındakı həmrəyliyin gücləndirilməsinə xüsusi önəm verir. Oktyabrın 24-də onun Türk Dövlətləri Təşkilatının Ankarada keçiriləcək sammiti ərəfəsində səsləndirdiyi fikirlərdə müstəqil türk dövlətləri arasında suverenliyə, qarşılıqlı hörmətə, bərabərhüquqlu tərəfdaşlığa və etimada əsaslanan əməkdaşlığın vacibliyi vurğulanıb. O, Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin tarixi və strateji dəyərinin qorunmasını da xüsusi qeyd edib.
Bu fikirlərin səfir Rəşad Aslanovla görüşdən dərhal sonra gündəmə gəlməsi ümumi siyasi xəttin ardıcıllığını göstərir.
Burada mühüm bir məqamı da qeyd etmək lazımdır: Türk dünyasının gücü ayrı-ayrı dövlətlərin müstəqilliyinin zəiflədilməsində deyil, onların suverenliyinin və əməkdaşlıq imkanlarının möhkəmləndirilməsindədir. Hər bir dövlətin öz milli maraqlarını qoruması, digər dövlətlərin maraqlarına hörmət etməsi və ortaq məsələlərdə razılaşma əldə etməsi bu birliyin davamlılığını təmin edə bilər.
Bağçalının bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq və qarşılıqlı etimad vurğusu məhz bu baxımdan əhəmiyyətlidir.
Regionda dəyişən mənzərə və Azərbaycan-Türkiyə birliyi
Bu gün Cənubi Qafqaz və daha geniş coğrafiya mürəkkəb geosiyasi proseslərin təsiri altındadır. Nəqliyyat marşrutları, regional təhlükəsizlik, enerji əməkdaşlığı və dövlətlər arasında yeni siyasi təmaslar regionun gələcəyini müəyyənləşdirən əsas amillərdəndir.
Belə bir şəraitdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin qorunması hər iki ölkənin strateji maraqlarına uyğundur.
Azərbaycan üçün Türkiyə ilə əməkdaşlıq siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Türkiyə üçün isə Azərbaycan Cənubi Qafqazda etibarlı tərəfdaş, türk dövlətləri arasında əlaqələrin inkişafında əsas iştirakçılardan biridir.
Bu tərəfdaşlığın gücü yalnız rəsmi görüşlərdə deyil, müxtəlif siyasi səviyyələrdə davamlı dialoqun mövcudluğunda da özünü göstərir.
Bağçalının Azərbaycan səfirini qəbul etməsi də belə təmaslardan biridir. Görüşün əhəmiyyətini şişirtmədən demək olar ki, bu cür diplomatik əlaqələr iki ölkə arasındakı siyasi dialoqun davamlılığını nümayiş etdirir.
Üstəlik, Bağçalının Azərbaycanla bağlı mövqeyi təkcə ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır. O, Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığını bütövlükdə Türk dünyasının gələcəyi ilə əlaqələndirir. Bu isə məsələyə daha geniş geosiyasi çərçivədən baxmağa imkan verir.
Dostluğun dəyəri çətin məqamlarda bilinir
Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri haqqında danışarkən dostluq və qardaşlıq ifadələri tez-tez işlədilir. Ancaq bu anlayışların siyasi məzmunu onların hansı prinsiplərlə müşayiət olunmasından asılıdır.
Əsl dostluq qarşı tərəfin maraqlarını anlamaq, onun suverenliyinə hörmət etmək və ortaq gələcək naminə məsuliyyətli mövqe nümayiş etdirməkdir.
Dövlət Bağçalının Azərbaycanla münasibətlərə dair açıqlamalarında bu prinsiplərə istinad etməsi müsbət qiymətləndirilməlidir. Onun Azərbaycanı dəstəklədiyini bildirməsi və iki ölkə arasındakı qardaşlığın qorunmasına xüsusi əhəmiyyət verməsi Türkiyənin siyasi mühitində Azərbaycanla münasibətlərin strateji dəyərinin vurğulanması baxımından əhəmiyyətlidir.
Təbii ki, beynəlxalq siyasətdə şəxsi münasibətlərdən daha çox dövlətlərin maraqları və konkret addımları həlledici rol oynayır. Lakin siyasi liderlərin münasibətləri möhkəmləndirən bəyanatları da ictimai rəyə və siyasi dialoqa təsirsiz ötüşmür.
Bağçalının mövqeyini dəyərləndirərkən onun Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin qorunmasına verdiyi siyasi dəstəyi məhz bu çərçivədə nəzərdən keçirmək lazımdır.
Bakı-Ankara dostluğunun gələcəyi
Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri artıq sadəcə tarixi yaxınlıq və mədəni bağlılıqla izah edilə bilməyəcək qədər geniş əməkdaşlıq sahələrini əhatə edir. Bu münasibətlər siyasi dialoqdan müdafiə sənayesinə, enerji layihələrindən nəqliyyat əlaqələrinə və Türk dünyası çərçivəsində əməkdaşlığa qədər uzanır.
Belə bir tərəfdaşlığın davamlılığı üçün siyasi iradənin qorunması, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və yeni çağırışlara birlikdə cavab verilməsi vacibdir.
Dövlət Bağçalının Rəşad Aslanovu qəbul etməsi bu münasibətlərin siyasi müstəvidə diqqətdə saxlanıldığını göstərən təmaslardan biridir. Onun Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə salamlarını çatdırmağı xahiş etməsi, ölkəmizə dəstəyini bir daha ifadə etməsi və münasibətlərin gələcəyinə inamını bildirməsi görüşün əsas mesajını təşkil edir.
Məncə, bu görüşdən çıxarılmalı olan başlıca nəticə budur: Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı yalnız keçmişin mirası deyil, gələcəyin də məsuliyyətidir.
Bu məsuliyyət həm dövlət rəhbərlərinin, həm diplomatların, həm də münasibətlərin inkişafına töhfə verən siyasi xadimlərin üzərinə düşür.
Dövlət Bağçalının Azərbaycanla münasibətlərə verdiyi əhəmiyyət də məhz bu kontekstdə dəyərləndirilməlidir. Onun mövqeyi iki ölkə arasında qarşılıqlı etimadın və siyasi həmrəyliyin qorunmasına verilən dəstək kimi diqqət çəkir.
Çünki Bakı ilə Ankara arasındakı münasibətlər nə bir görüşlə başlayıb, nə də bir bəyanatla məhdudlaşır. Bu münasibətlərin arxasında ortaq tarix, strateji maraqlar və gələcəyə yönəlmiş əməkdaşlıq dayanır.
Və bütün bunların fonunda bir həqiqət dəyişmir: Azərbaycanla Türkiyənin güclü tərəfdaşlığı yalnız iki ölkə üçün deyil, Türk dünyasının gələcək imkanları baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Əli Hüseynov
