Bakı 
Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlər sadəcə iki dövlətin siyasi və diplomatik əlaqələrindən ibarət deyil. Bu münasibətlərin əsasında ortaq tarix, milli-mənəvi dəyərlər, qarşılıqlı etimad və illər ərzində formalaşmış sarsılmaz qardaşlıq dayanır.
Azərbaycan xalqı Türkiyəni hər zaman özünə ən yaxın dövlət hesab edib, onun uğurlarına sevinib, çətin günlərində yanında olub. Eyni münasibəti Türkiyə də Azərbaycana göstərib. Məhz bu qarşılıqlı dəstək sayəsində iki ölkə arasındakı əlaqələr bu gün dünyada nümunə göstərilən strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Lakin qardaşlıq münasibətlərinin qorunması yalnız ortaq maraqların müdafiəsini deyil, eyni zamanda hər iki dövlətin suverenliyinə, qanunlarına və daxili qərarlarına hörmətlə yanaşılmasını da tələb edir.
Son günlər Azərbaycanda dini geyim və təhsil müəssisələrində müəyyən qaydaların tətbiqi ilə bağlı Türkiyənin bəzi ictimai-siyasi dairələrindən səslənən fikirlər bu baxımdan diqqət çəkir. Əlbəttə, qardaş ölkənin ictimaiyyətində Azərbaycanda baş verən hadisələrə maraq göstərilməsi təbiidir. Türkiyə cəmiyyətində müxtəlif məsələlərə fərqli münasibətlərin olması da demokratik müzakirə mühitinin bir hissəsidir. Bununla belə, ayrı-ayrı şəxslərin və siyasi çevrələrin Azərbaycanın daxili qərarlarını təzyiq dili ilə qiymətləndirməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin ruhuna uyğun deyil. Xüsusilə dini həssaslıq doğuran məsələlərdə emosional yanaşmalardan uzaq durmaq, hadisələri Azərbaycanın hüquqi və ictimai reallıqları çərçivəsində dəyərləndirmək daha məqsədəuyğundur.
Azərbaycan dünyəvi dövlətdir və bu prinsip ölkəmizin Konstitusiyasında öz əksini tapıb. Dövlətin dini etiqad azadlığını təmin etməsi ilə təhsil müəssisələrində və digər ictimai institutlarda müəyyən qaydalar müəyyənləşdirməsi bir-birinə zidd anlayışlar kimi təqdim edilməməlidir. Burada əsas məsələ qəbul edilən qərarların qanunvericiliyə uyğunluğu, bütün vətəndaşlara bərabər tətbiqi və hüquqlar arasında ədalətli tarazlığın qorunmasıdır. Azərbaycanın öz tarixi təcrübəsi, ictimai quruluşu və dövlətçilik ənənələri var. Bu səbəbdən ölkənin daxili idarəçilik məsələlərinə başqa dövlətlərin siyasi və ideoloji yanaşmalarının olduğu kimi tətbiq edilməsi düzgün olmazdı. Türkiyədə də dövlətin dünyəvi əsasları, təhsil sistemi və ictimai həyatla bağlı qərarlar ölkənin öz hüquqi və siyasi mexanizmləri çərçivəsində qəbul edilir.
Azərbaycan Türkiyənin daxili siyasi proseslərinə, ictimai müzakirələrinə və dövlət idarəçiliyi ilə bağlı qərarlarına hər zaman hörmətlə yanaşıb. Türkiyə cəmiyyətində zaman-zaman müxtəlif ideoloji, dini və siyasi fikir ayrılıqları yaşanıb. Lakin Azərbaycan bu məsələlərdən ikitərəfli münasibətlərə təsir göstərmək və ya qardaş ölkənin daxili siyasətinə müdaxilə etmək vasitəsi kimi istifadə etməyib. Çünki bizim üçün Türkiyənin sabitliyi, dövlət institutlarının möhkəmliyi və milli birliyi son dərəcə əhəmiyyətlidir. Eyni həssaslığın Azərbaycana münasibətdə də göstərilməsi təbii gözləntidir. Qardaşlıq yalnız bir-birimizin sevincinə və çətinliyinə şərik olmaq deyil, həm də fərqli daxili qərarlarımıza anlayışla yanaşmağı bacarmaqdır.
Digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, dini və ideoloji məsələlərin Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərində fikir ayrılığına çevrilməsi heç bir tərəfin maraqlarına xidmət etmir. İki ölkə arasında əməkdaşlığın miqyası kifayət qədər genişdir. Müdafiə, təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat, iqtisadiyyat və regional diplomatiya sahələrində əldə olunan nəticələr uzun illərin qarşılıqlı etimadının məhsuludur. Belə bir şəraitdə ayrı-ayrı dairələrin səsləndirdiyi emosional bəyanatların ümumi münasibətlərə kölgə salmasına imkan verilməməlidir. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə və media müstəvisində dini mövzular üzərindən aparılan müzakirələrdə məsuliyyətli davranmaq vacibdir. Unutmaq olmaz ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji birlik istənilən fikir ayrılığından daha böyük siyasi və mənəvi dəyərə malikdir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan Türkiyə ilə qardaşlıq münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsində maraqlıdır və bu münasibətlərə hər zaman xüsusi həssaslıqla yanaşır. Burada söhbət Türkiyə ictimaiyyətinin fikir bildirmək hüququnun məhdudlaşdırılmasından deyil, qarşılıqlı münasibətlərdə hörmət və siyasi məsuliyyət prinsiplərinin qorunmasından gedir. Biz qardaş ölkənin daxili qərarlarına necə ehtiram göstəririksə, Azərbaycana münasibətdə də eyni yanaşmanın nümayiş etdirilməsini arzulayırıq. İki dövlətin müəyyən məsələlərə fərqli baxışlarının olması onların strateji müttəfiqliyinə xələl gətirməməlidir. Əksinə, qarşılıqlı anlayış, səmimi dialoq və suveren qərarlara hörmət Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığını daha da gücləndirən əsas amillər olmalıdır. Çünki əsl qardaşlıq yalnız eyni mövqedə dayanmaq deyil, fərqli yanaşmalar zamanı da bir-birinin hüququna və seçiminə hörmət etməyi bacarmaqdır.
Züriyə Qarayeva
