Bakı 
Azərbaycanla Qırğızıstan arasında müttəfiqlik münasibətlərinə dair müqavilə və beynəlxalq avtomobil əlaqələri haqqında saziş təsdiqləndi. Bu addım iki ölkənin münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu, yalnız Bakı ilə Bişkek arasında ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından deyil, bütövlükdə türk dövlətləri arasında siyasi və iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsi kontekstində əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərində müşahidə olunan fəallıq ölkənin xarici siyasətində bu istiqamətin strateji əhəmiyyətini nümayiş etdirir. Xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanla Qırğızıstan arasında əlaqələrin daha sistemli xarakter almasına şərait yaradır.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri münasibətlərin yalnız tarixi və mədəni yaxınlıq üzərində deyil, konkret siyasi və iqtisadi maraqlar əsasında inkişaf etdirilməsidir. Qırğızıstanla müttəfiqlik münasibətlərinin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi qarşılıqlı etimadın institusional səviyyədə gücləndirilməsinə xidmət edir. Bu əməkdaşlıq siyasi məsləhətləşmələrin genişləndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlarda mövqelərin əlaqələndirilməsi və ortaq iqtisadi təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün əlavə imkanlar yarada bilər. Eyni zamanda, Bakı ilə Bişkek arasında münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın Mərkəzi Asiyada diplomatik tərəfdaşlıq şəbəkəsini genişləndirməsi baxımından da diqqətəlayiqdir.
Yeni müqavilənin diqqətçəkən tərəflərindən biri təhlükəsizlik və hərbi əməkdaşlıq məsələlərinə xüsusi yer ayrılmasıdır. Milli Məclisdə təqdim edilən məlumata əsasən, tərəflər bir-birinə qarşı yönəlmiş bloklarda iştirak etməmək, strateji tərəfdaşlığa zərər vuran fəaliyyətlərdən çəkinmək, hərbi və hərbi-texniki əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətlərini təsdiqləyiblər. Bu müddəalar Azərbaycanla Qırğızıstan arasında münasibətlərin yalnız diplomatik və iqtisadi sahələrlə məhdudlaşmadığını göstərir. Eyni zamanda, müttəfiqlik münasibətlərinin inkişafı hər iki dövlətin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə əsaslanır. Belə yanaşma regional təhlükəsizlik məsələlərində siyasi məsləhətləşmələrin və qarşılıqlı etimadın güclənməsi üçün əlavə zəmin yaradır.
İqtisadi əməkdaşlıq baxımından isə iki mühüm yenilik diqqət çəkir. Bunlardan birincisi Azərbaycanla Qırğızıstan arasında beynəlxalq avtomobil əlaqələri haqqında sazişin təsdiqlənməsidir. Bu sənəd nəqliyyat sahəsində hüquqi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və ölkələr arasında yükdaşımaların inkişafı üçün əlavə imkanlar yarada bilər. İkinci mühüm məqam Azərbaycan-Qırğız İnkişaf Fondunun nizamnamə kapitalının 100 milyon ABŞ dollarından 200 milyon dollara artırılması barədə razılaşmadır. Kapitalın iki dəfə artırılması birgə investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlib. Beləliklə, siyasi müttəfiqlik konkret iqtisadi mexanizmlərlə də dəstəklənir.
Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin inkişafı daha geniş geosiyasi mənzərədə, xüsusilə Orta Dəhlizin perspektivləri kontekstində də əhəmiyyətlidir. Azərbaycan Xəzər hövzəsi vasitəsilə Mərkəzi Asiyanı Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa bazarları ilə birləşdirən nəqliyyat əlaqələrində mühüm mövqeyə malikdir. Qırğızıstan isə Mərkəzi Asiyada regional logistika və ticarət şəbəkələrinin inkişafında iştirak edən dövlətlərdən biridir. Bu baxımdan, iki ölkənin nəqliyyat və investisiya sahəsində əməkdaşlığı genişləndirməsi gələcəkdə regional ticarət əlaqələrinin şaxələndirilməsinə töhfə verə bilər. Bununla yanaşı, yeni sazişlərin real iqtisadi nəticələri onların icrası, infrastruktur imkanları və daşımaların kommersiya səmərəliliyindən asılı olacaq.
Bütövlükdə, Azərbaycanla Qırğızıstan arasında müttəfiqlik müqaviləsinin təsdiqlənməsi Bakının Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərini daha yüksək siyasi və hüquqi səviyyəyə çıxarmaq istiqamətində atdığı mühüm addımlardan biridir. Azərbaycan artıq Özbəkistan və Qazaxıstanla da müttəfiqlik münasibətlərinə malikdir və Qırğızıstanla yeni müqavilə bu tərəfdaşlıq şəbəkəsinin genişlənməsi baxımından diqqət çəkir. Bu proses Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın institusional əsaslarının möhkəmlənməsinə də şərait yarada bilər. Müasir beynəlxalq münasibətlərdə enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat marşrutları və regional iqtisadi əlaqələrin əhəmiyyəti artdıqca Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığı əlavə strateji məzmun qazanır. Bakı-Bişkek münasibətlərində atılan son addımlar da göstərir ki, türk dövlətləri arasında inteqrasiya yalnız ortaq tarixi və mədəni dəyərlərlə deyil, konkret müqavilələr, investisiya mexanizmləri və uzunmüddətli əməkdaşlıq layihələri ilə inkişaf etdirilir.
Alim Nəsirov
