Bakı 
Bəzən tarix uzun çıxışlarla deyil, bir foto ilə yazılır.
Bir anlıq çəkilmiş şəkil bəzən illərlə qurulan imici dağıdır, illərlə gizlədilən həqiqəti isə səssizcə üzə çıxarır. Çünki foto danışmır, amma düşündürür. Danışan isə cəmiyyət olur.
Xalq şairi Nəriman Həsənzadə son mənzilə yola salınırdı. Azərbaycan sözünün ən böyük nümayəndələrindən biri ilə vida edilirdi. O söz adamı ki, ömrü boyu milləti oyatmağa çalışdı, vətəni yazdı, insanı yazdı, vicdanı yazdı. Amma vida mərasimindən yadda qalanlardan biri də ön sırada əyləşən iki nəfərin – Yazıçılar Birliyinin sədri Anarın və Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti İsa Həbibbəylinin qapalı gözləri oldu.
Bu yazı onların həqiqətən yatıb-yatmaması haqqında deyil.
Məsələ tamam başqadır.
Məsələ odur ki, bu foto Azərbaycan cəmiyyətinin illərdir düşündüyü bir metaforanı göz önünə gətirdi.
Çünki elə bil Azərbaycan ədəbiyyatı da uzun müddətdir yuxudadır.
Azərbaycan elmi də...
Bir vaxtlar Azərbaycan ədəbiyyatı cəmiyyətin vicdanı idi. Yazıçılar xalqın ağrısını yazırdı, şairlər millətin ruhunu oyadırdı. Yazıçı olmaq sadəcə peşə deyildi, məsuliyyət idi.
Bu gün isə oxucu yeni böyük əsərin yolunu gözləyir.
Yeni Sabir hanı?
Yeni Cəlil Məmmədquluzadə hanı?
Yeni Bəxtiyar Vahabzadə hanı?
Niyə Yazıçılar Birliyi daha çox yazıçı yetişdirən yox, status qoruyan bir qurum kimi görünür?
Niyə gənclər özlərini həmin ocağın deyil, sosial şəbəkələrin içində təsdiqləməyə çalışırlar?
Bu sualların cavabı illərdir verilmir.
Sükut var.
Və həmin sükut bəzən qapanmış gözlər qədər ağır görünür.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası...
Adında "Milli", adında "Elm" olan ən ali elmi ocaq.
Amma cəmiyyət son illərdə Akademiyanı daha çox hansı elmi kəşflə xatırlayır?
Hansı dünya səviyyəli araşdırma ilə?
Hansı Nobel səviyyəsində ideya ilə?
Hansı fundamental islahatla?
Elm oyaqlıq tələb edir.
Elm gecələri səhərə qədər işləməyi sevir.
Elm rahat kreslonu yox, narahat sualları sevir.
Əgər cəmiyyət elm haqqında danışanda ilk ağlına laboratoriya deyil, bürokratiya gəlirsə, deməli problem var.
Çox ciddi problem.
O foto bəlkə də cəmi bir neçə saniyənin görüntüsüdür.
İnsan yorula bilər.
İnsan gözünü yumub düşünə də bilər.
Bunu heç kim qəti şəkildə əksini iddia edə bilməz.
Amma ictimai vəzifə daşıyan insanlar bilməlidirlər ki, onların hər görüntüsü simvola çevrilə bilir.
Xüsusilə də söz adamının vida mərasimində...
Çünki bəzən cəmiyyət faktı yox, rəmzi oxuyur.
Və həmin fotoda insanlar iki nəfərin gözlərini deyil, Azərbaycan elmi ilə Azərbaycan ədəbiyyatının taleyini gördülər.
Ən ağır yuxu gecə yatılan yuxu deyil.
Ən ağır yuxu məsuliyyətin yatmasıdır.
Ən təhlükəli yuxu vicdanın yuxusudur.
Ən acı yuxu isə xalqın ümidlərinin yuxuya getməsidir.
Əgər elm oyanmırsa, ölkə geridə qalır.
Əgər ədəbiyyat oyanmırsa, millətin ruhu yorulur.
Nəriman Həsənzadə ömrü boyu sözün oyaq qalması üçün yaşadı.
Onun şeirlərində vətən də vardı, tarix də, insan da.
O, qələmi yuxuya vermədi.
Təəssüf ki, onunla vida mərasimindən sonra ölkə uzun müddət şeirlərini deyil, yayılan bir fotonu müzakirə etdi.
Bəlkə də bu, təsadüf idi.
Amma bəzən təsadüflər illərin həqiqətini bir kadra sığışdırır.
Həmin foto sanki pıçıldayırdı:
Ədəbiyyatın başında yuxu varsa, kitab niyə oyansın?
Elmin başında yorğunluq varsa, laboratoriya niyə işıq yandırsın?
Bəlkə də artıq ayılmalı olan iki nəfər deyil.
Bəlkə də ayılmalı olan bütöv bir sistemdir.
Çünki şairlər dünyadan köçür.
Amma onların qoyduğu suallar yaşayır.
Və tarix bir gün hökmünü insanların dediklərinə görə yox, gördüklərinə görə verir. Yenə də, YUXUNUZ ŞİRİN OLSUN...
Əli Hüseynov
