Bakı 
Azərbaycanda boşanma statistikasının regionlar üzrə fərqlilikləri ailə həyatının müxtəlif aspektlərini və sosial-iqtisadi şəraitin təsirini açıq şəkildə göstərir.
Məsələn, böyük şəhərlərdə və sənaye mərkəzlərində boşanma hallarının nisbətən yüksək olması, urbanizasiya, qadınların əmək bazarına inteqrasiyası və müasir həyat tərzi ilə bağlıdır. Eyni zamanda, kənd və qəsəbə bölgələrində ailə strukturu daha ənənəvi olmaqla, boşanma halları nisbətən aşağıdır; burada yerli mədəni normlar, dini təsirlər və sosial nəzarət ailə birliyinin qorunmasında mühüm rol oynayır.
Bu regionlar üzrə fərqliliklər, həmçinin gələcək sosial siyasət strategiyalarına təsir edə bilər: məsələn, ailə dəstəyi, sosial xidmətlər və maarifləndirmə proqramlarının region spesifik formada hazırlanması, boşanmanın sosial nəticələrinin azaldılmasına yönəlmiş tədbirlərin səmərəliliyini artırar.
Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan hüquqşünas Zübeyir Bağırzadə deyib ki, Azərbaycanda boşanma statistikasının regionlar üzrə fərqlilikləri ailə hüququ, sosial-iqtisadi vəziyyət və mədəni-normativ çərçivələrin bir-biri ilə əlaqəsini ortaya qoyur:
"Məsələn, böyük şəhərlərdə, xüsusilə Bakı, Gəncə və Sumqayıt kimi urban mərkəzlərdə boşanma halları nisbətən yüksəkdir. Bu, bir tərəfdən, ailə hüququnun qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş prosedurlarının şəhər mühitində daha əlçatan olması ilə izah oluna bilər. Digər tərəfdən, qadınların təhsil səviyyəsinin yüksəlməsi, əmək bazarına inteqrasiyası və müasir həyat tərzinin gətirdiyi müstəqillik, onların hüquqlarını qorumaq və ayrı-seçkiliyə yol vermədən boşanmaq imkanlarını artırır. Hüquqi baxımdan bu, ailə münasibətlərində şəffaflıq və hüquqi müdafiənin mövcudluğu deməkdir".
Zübeyir Bağırzadə, hüquqşünas
Onun sözlərinə görə, əksinə, kənd və qəsəbə bölgələrində boşanma halları daha aşağıdır:
"Burada əsas faktorlar arasında yerli adət-ənənələr, dini təsirlər və icma nəzarəti durur. Hüquqşünaslar qeyd edir ki, bu regionlarda ailə münasibətlərində problemlərin həlli tez-tez qeyri-rəsmi sosial mexanizmlərlə – ailə münaqişələrinin həlli icmalarda və ya dini mərkəzlərdə aparılır. Nəticədə, rəsmi boşanma prosedurlarına müraciət daha az olur. Bu vəziyyət, hüquqi maarifləndirmənin yetərsizliyi və hüquq sistemi ilə ictimai münasibətlər arasındakı fərqlilikləri də göstərir".
Həmsöhbətimiz əlavə edib ki, regionlar üzrə bu fərqliliklər gələcək sosial və hüquqi siyasətlərin formalaşdırılmasında mühüm rol oynaya bilər:
"Hüquqşünaslar üçün əsas tövsiyə, ailə hüququ üzrə maarifləndirmə və hüquqi xidmətlərin region üçün spesifik formalaşdırılmasıdır. Məsələn, şəhər ərazilərində qadınların hüquqlarının qorunması, uşaqların sosial-məişət müdafiəsi və boşanma zamanı mülki-məsləhət xidmətlərinin genişləndirilməsi prioritet olmalıdır. Kənd və qəsəbələrdə isə hüquqi məlumatın yayılması, boşanma zamanı hüquqi prosedurların sadələşdirilməsi və sosial dəstək mexanizmlərinin aktivləşdirilməsi vacibdir".
Sonda o vurğulayıb ki, regionlar üzrə fərqliliklər yalnız statistik göstərici kimi qiymətləndirilməməli, eyni zamanda hüquqi tənzimləmə və sosial siyasətin planlaşdırılmasında əsaslı bir alət kimi qəbul edilməlidir. Bu yanaşma boşanmanın sosial nəticələrinin azaldılmasına, ailə institutunun qorunmasına və vətəndaşların hüquqlarının effektiv müdafiəsinə töhfə verə bilər.
Əli Hüseynov
