Bakı 
Sabah Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında (AKİ) keçiriləcək sədr seçkiləri ərəfəsində kino ictimaiyyətində müzakirələr və müxtəlif mövqelər daha da intensivləşib.
Bu gün “Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı” İctimai Birliyinin üzvləri və bir sıra tanınmış kino xadimləri tərəfindən yayılmış birgə bəyanatda İdarə Heyətinin üzvü, özünü “icraçı katib” kimi təqdim edən namizədlərdən biri ilə bağlı iddialar yer alıb. Bildirilib ki, Rasim Balayevin vəfatından sonra həmin şəxs İdarə Heyətinin səlahiyyətlərini faktiki olaraq öz üzərinə götürərək təşkilatın idarə olunmasında əsas rol oynayıb. Eyni zamanda, bu dövrdə hesabatlılığın Ümumi Yığıncağın gündəliyinə çıxarılmaması da iradlar sırasında göstərilir. Onun hazırkı sədrliyə namizədliyi isə kino ictimaiyyətində əlavə müzakirələrə səbəb olub.
Bu müzakirələr fonunda Rasim Balayev Azərbaycan kino tarixində xüsusi çəkisi olan sənətkar kimi yenidən ehtiramla xatırlanır. Onun yaratdığı ekran obrazları, milli kino yaddaşında formalaşdırdığı üslub və aktyor məktəbinə verdiyi töhfələr kino ictimaiyyətində uzun illərdir dəyişməz dəyər kimi qəbul olunur. Balayevin müxtəlif dövrlərdə canlandırdığı rollar yalnız aktyor ifası deyil, həm də Azərbaycan kinosunun estetik inkişaf xəttinin mühüm mərhələsi kimi dəyərləndirilir. Onun sənət irsi bu gün də yeni nəsil aktyorlar üçün istinad nöqtəsi olaraq qalır və kino mühitində onun adı barədə fikir ayrılığı deyil, ümumi razılaşma mövcuddur.
Eyni zamanda, kino mühitində uzun illərdir səslənən “çevrələr” və təsir dairələri ilə bağlı müzakirələr yenidən kəskin mərhələyə daxil olub. Bu kontekstdə Əli İsa Cabbarov adı ətrafında toplanan iddialar kino ictimaiyyətində ciddi qarşıdurma yaradır. Bir sıra iddialara görə, onun adı İttifaq daxilində qərar mexanizmlərinə təsir göstərən qruplaşmalarla paralel şəkildə hallanır. Bu yanaşma tərəfdarları bunu uzunmüddətli təşkilati təsir modeli kimi qiymətləndirir.
Digər iddialarda isə onun Rüstəm İbrahimbəyov ilə bağlı keçmiş siyasi və ictimai proseslərdə aktiv mövqe tutduğu qeyd olunur. Bu iddialara əsasən, həmin dövrdə formalaşan mövqelərin bu gün də kino mühitində müəyyən reputasiya təsiri yaratdığı bildirilir. Bəzi kino nümayəndələri bunu açıq şəkildə “ideoloji xəttin davamı” kimi xarakterizə edir.
Eyni zamanda, onun adı tez-tez “Milyarderlər İttifaqı” kimi təqdim olunan təsir iddiaları ilə yanaşı çəkilir. Bu iddialar çərçivəsində bildirilir ki, müəyyən xarici və daxili əlaqələrin kino təşkilatları üzərində dolayı təsir yaratmaq cəhdləri olub. Lakin bu fikirlər geniş şəkildə təsdiqlənmiş fakt kimi deyil, daha çox siyasi-ictimai interpretasiya kimi qiymətləndirilir.
Kino cameəsində bir qrup şəxsin fikrincə, Əli İsa Cabbarovun təşkilat daxilində yüksələn təsir imkanları struktur balansını dəyişib. Onların iddiasına görə, bu vəziyyət alternativ fikirlərin arxa plana keçməsinə səbəb olub. Digər tərəfdən, bunu qəbul etməyən tərəf isə həmin iddiaların seçki öncəsi emosional gərginlikdən qaynaqlandığını bildirir.
Bəzi kino xadimləri hesab edir ki, son illərdə AKİ ətrafında formalaşan qarşıdurmalar şəxslər üzərindən deyil, daha çox qruplar və təsir dairələri üzərindən gedir. Bu baxımdan, Cabbarovun adı da bu daha geniş ziddiyyətlərin simvolik fiqurlarından biri kimi göstərilir. Onların fikrincə, bu cür vəziyyət kino mühitində parçalanmanı daha da dərinləşdirir. Seçki ərəfəsində AKİ daxilində gərginlik artmaqda davam edir və tərəflər arasında etimad mühiti zəifləyir. Əli İsa Cabbarov ətrafında formalaşan iddialar isə bu gərginliyin mərkəzi mövzularından biri olaraq qalır. Kino ictimaiyyətində isə proseslərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyi ilə bağlı vahid fikir mövcud deyil.
Rejissor Rza Rzayev sosial şəbəkədə yayılan açıqlamasında AKİ seçkiləri ilə bağlı sərt iddialar səsləndirib. O, namizədlərdən birinin sədrliyə gəlişinin təsadüfi olmadığını, prosesdə müxtəlif təsir qruplarının rol oynadığını iddia edib. Rejissor həmçinin qurumun fəaliyyətində problemlər olduğunu, çıxış yolu kimi isə ya yenidən strukturlaşma, ya da kino vəsaitlərinin birbaşa istehsala yönəldilməsini təklif edib.
Məsələ ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən kinorejissor, əməkdar incəsənət xadimi Ayaz Salayev AKİ-nin tarixi inkişafına və mövcud vəziyyətinə toxunub. O bildirib ki, 1980-ci illərdən sonra qurum əvvəlki funksional mahiyyətini itirib və kino mühitində parçalanmış yanaşmalar formalaşıb.
Onun sözlərinə görə, kino cameəsində vahid mövqe və tam birləşmə praktik olaraq mümkün görünmür, çünki fərqli baxışların eyni təşkilatda formal şəkildə bir arada saxlanılması real nəticə vermir. Salayev həmçinin hazırda daha effektiv model kimi peşəkar gildiyaların rolunu önə çəkib.
Ayaz Salayev, kinorejissor
O, ümumilikdə kino sahəsində mövcud institutların klassik modelinin keçmiş dövrə aid olduğunu, xüsusilə son illərdə ölkədə baş verən proseslər fonunda sənət adamlarında daha güclü mənsubiyyət və mövqe formalaşmasının vacibliyini vurğulayıb. Bununla belə, bu hissin zəifliyi səbəbindən bəzi qurumların funksional təsirinin azaldığını qeyd edib.
Salayev əlavə olaraq bildirib ki, keçmişdə mövcud olmuş bəzi idarəçilik yanaşmaları onun bu tip qurumlarla əməkdaşlıq etməməsinə səbəb olub və hazırda bu proseslərdə iştirak etmir.
Əli Hüseynov
