Bakı 
Azərbaycan-Çin münasibətləri son illərdə ən sürətlə inkişaf edən xarici siyasət istiqamətlərindən birinə çevrilib. Münasibətlərin hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi göstərir ki, Bakı ilə Pekin arasında əməkdaşlıq artıq yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır.
Burada siyasi dialoq, qarşılıqlı etimad, nəqliyyat, enerji, investisiya və yeni texnologiyalar kimi çoxsaylı istiqamətləri əhatə edən uzunmüddətli əməkdaşlıq modeli formalaşır. Prezident İlham Əliyevin Çini etibarlı strateji tərəfdaş kimi xarakterizə etməsi də münasibətlərin Azərbaycan xarici siyasətində qazandığı yeni çəkini göstərir.
Siyasi baxımdan Çinlə münasibətlərin dərinləşməsi Azərbaycanın xarici əlaqələrinin şaxələndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müasir beynəlxalq sistemdə iqtisadi və siyasi gücün Asiyaya doğru yönəlməsi müşahidə olunur və Çin bu prosesin əsas aktorlarından biridir. Azərbaycan isə ənənəvi olaraq müxtəlif güc mərkəzləri ilə paralel və qarşılıqlı faydaya əsaslanan münasibətlər qurmağa çalışır. Pekinlə strateji tərəfdaşlığın inkişafı Bakının Asiya istiqamətində diplomatik imkanlarını genişləndirir, eyni zamanda beynəlxalq və regional platformalarda iki ölkə arasında siyasi koordinasiya üçün əlavə imkanlar yaradır.
Əməkdaşlığın ən böyük potensiala malik istiqamətlərindən biri iqtisadiyyatdır. Çin dünyanın ən böyük iqtisadiyyatlarından, istehsal və investisiya mərkəzlərindən biri olduğuna görə Azərbaycan üçün böyük bazar, kapital və texnologiya mənbəyi rolunu oynaya bilər. Ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsi ilə yanaşı, Çin şirkətlərinin Azərbaycanda sənaye, infrastruktur, yaşıl enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyalar sahələrində fəaliyyətinin artması mümkündür. Burada əsas məsələ əməkdaşlığın yalnız Azərbaycana Çin məhsullarının idxalı ilə məhdudlaşmaması, qarşılıqlı investisiya və birgə istehsal layihələrinin daha böyük pay qazanmasıdır. Bu, münasibətlərin uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlığını gücləndirə bilər.
Digər mühüm istiqamət Azərbaycanın tranzit və logistika imkanlarıdır. Çin ilə Avropa arasında alternativ və təhlükəsiz nəqliyyat marşrutlarına marağın artması Orta Dəhlizin geoiqtisadi əhəmiyyətini yüksəldir. Azərbaycan Xəzər dənizi, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Bakı-Tbilisi-Qars xətti vasitəsilə bu marşrutun əsas həlqələrindən biri kimi çıxış edir. Çin yüklərinin Orta Dəhliz vasitəsilə daşınmasının genişlənməsi Azərbaycanın tranzit gəlirlərinin artması ilə yanaşı, ölkənin regional logistika mərkəzi kimi mövqeyinin güclənməsinə də şərait yarada bilər. Bu mənada Azərbaycan Çin üçün yalnız ayrıca bir bazar deyil, eyni zamanda Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz və Avropa arasında mühüm bağlantı nöqtəsidir.
Enerji sahəsində də münasibətlərin yeni mərhələyə keçməsi diqqət çəkir. Ənənəvi enerji əməkdaşlığı ilə yanaşı, günəş və digər bərpaolunan enerji layihələrində Çin şirkətlərinin iştirakı Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyası ilə üst-üstə düşür. Çin hazırda yaşıl texnologiyalar, günəş panelləri, enerji saxlama sistemləri və elektromobillik sahəsində dünyanın aparıcı istehsal və texnologiya mərkəzlərindən biridir. Buna görə əməkdaşlığın yalnız hazır avadanlığın alınması deyil, texnologiya transferi, yerli istehsal və birgə müəssisələrin yaradılması istiqamətində genişləndirilməsi Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün daha böyük əlavə dəyər yarada bilər. Süni intellekt, rəqəmsallaşma və innovasiya kimi sahələr də gələcək əməkdaşlığın perspektivli istiqamətləri sırasında görünür.
Bütövlükdə Azərbaycan-Çin strateji tərəfdaşlığı hər iki ölkənin dəyişən beynəlxalq iqtisadi və siyasi şəraitdə yeni imkanlar axtarmasının nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan üçün əsas üstünlük dünyanın aparıcı siyasi və iqtisadi güclərindən biri ilə əlaqələri genişləndirməklə yanaşı, ölkənin Şərqlə Qərb arasındakı geoiqtisadi mövqeyindən daha səmərəli istifadə etmək imkanının yaranmasıdır. Çin üçün isə Azərbaycan Cənubi Qafqazda siyasi sabitliyi, enerji imkanları və nəqliyyat infrastrukturu ilə əhəmiyyətli tərəfdaşdır. Qarşıdakı mərhələdə münasibətlərin real çəkisini müəyyən edən əsas amil imzalanan sənədlərin konkret investisiya, istehsal, logistika və texnologiya layihələrinə çevrilməsi olacaq. Bu baş verdiyi halda Azərbaycan-Çin tərəfdaşlığı ikitərəfli münasibətlərin hüdudlarını aşaraq daha geniş Avrasiya iqtisadi bağlantılarının mühüm elementlərindən birinə çevrilə bilər.
Züriyə Qarayeva
