Dünyanın ən təhlükəli infeksiyası

"The Lancet Neurology" jurnalında dərc olunmuş qlobal araşdırma göstərir ki, onilliklər boyu əldə olunan irəliləyişlərə baxmayaraq, Meningit dünyanın ən təhlükəli infeksiyalarından biri olaraq qalır.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, araşdırmaya əsasən, 2023-cü ildə meningit səbəbindən təxminən 259 min insan həyatını itirib, yoluxanların ümumi sayı isə 2,5 milyona çatıb. Xüsusilə narahatedici məqam isə ölümlərin böyük hissəsinin azyaşlı uşaqlar arasında qeydə alınmasıdır. Belə ki, bütün ölüm hallarının üçdə birindən çoxu beş yaşdan kiçik uşaqların payına düşür.

Meningit beyin və onurğa beynini əhatə edən qişaların iltihabıdır və bakteriyalar, viruslar və digər patogenlər tərəfindən törədilə bilər. Xəstəlik dünyada nevroloji problemlərin əsas yoluxucu səbəbi olaraq qalır. Hətta sağalan şəxslər belə çox vaxt eşitmə itkisi, qıcolmalar və koqnitiv pozğunluqlar kimi ağır fəsadlarla üzləşirlər.

1990-cı ildən etibarən geniş peyvənd proqramları sayəsində xəstələnmə və ölüm göstəricilərində ciddi azalma müşahidə olunsa da, mütəxəssislər bunun kifayət etmədiyini bildirirlər. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən müəyyən edilən hədəflərə görə, 2030-cu ilə qədər meningitdən ölüm halları 70%, xəstələnmə isə 50% azaldılmalıdır.

Araşdırmada qeyd olunur ki, xəstəliyin əsas yükü aşağı gəlirli ölkələrin üzərinə düşür. Xüsusilə Afrikanın “meningit qurşağı” adlandırılan bölgələrində ölüm halları daha yüksəkdir. Xəstəliyin əsas törədiciləri arasında Streptococcus pneumoniae və Neisseria meningitidis bakteriyaları, eləcə də poliomielit olmayan enteroviruslar yer alır.

Alimlər həmçinin əsas risk faktorlarını da müəyyən ediblər. Bunlara az çəki, vaxtından əvvəl doğuş və hava çirkliliyi daxildir. Bu amillər xüsusilə yeni doğulmuş və ana südü ilə qidalanan körpələrdə xəstəliyə həssaslığı artırır.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, meningitdən ölüm hallarının daha da azaldılması üçün peyvənd proqramlarının genişləndirilməsi, diaqnostikanın və tibbi xidmətə çıxışın yaxşılaşdırılması, eləcə də antibiotiklərdən daha effektiv istifadə vacibdir. Əks halda, qlobal hədəflərə çatmaq çətin olacaq və meningit qarşısı alına bilən, lakin hələ də təhlükəli xəstəliklər sırasında qalacaq./Unikal