Bakı 
Dünyada rahat və təminatlı pensiya həyatı üçün ən uyğun ölkələrin siyahısı açıqlanıb.
Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, 2024-cü il üzrə “Comfortable Retirement Rankings” siyahısında ümumilikdə 89 ölkə qiymətləndirilib və ölkələr sosial rifah, səhiyyə sistemi, yaşayış xərcləri, vergi mühiti və iqlim kimi əsas meyarlar əsasında sıralanıb.
Reytinqə əsasən, Azərbaycan 81-ci yerdə qərarlaşıb. Ölkənin iqtisadi göstəricilərinə nəzər saldıqda, ümumi daxili məhsulun təxminən 72.4 milyard dollar, əhalinin isə 10.1 milyon nəfər olduğu qeyd edilir. Adambaşına düşən ÜDM isə 23,686 dollar səviyyəsində göstərilib. Bu göstəricilər Azərbaycanın pensiya üçün əlverişlilik baxımından siyahının son hissəsinə yaxın yerləşdiyini ortaya qoyur.
Şərqi Avropa ilə müqayisədə fərq daha kəskindir
Şərqi Avropa ölkələri ilə müqayisədə fərq daha da dərinləşir. Məsələn, Polşa 38-ci, Rumıniya 42-ci, Bolqarıstan 46-cı, Çexiya isə 48-ci yerdədir. Bu ölkələrdə adambaşına düşən ÜDM göstəriciləri əsasən 40–50 min dollar intervalında dəyişir və bu da onların pensiya üçün daha əlverişli mühit yaratdığını göstərir.
Baltik ölkələri də Azərbaycandan irəlidədir. Latviya 57-ci, Estoniya 66-cı, Litva isə 68-ci yerdə qərarlaşıb. Bu ölkələrdə sosial sistem və həyat keyfiyyəti daha yüksək qiymətləndirilir.
Digər tərəfdən, İsrail 74-cü yerdə qərarlaşsa da, iqtisadi göstəricilər baxımından Azərbaycandan xeyli üstündür, bu ölkədə adambaşına düşən ÜDM 53 min dollardan çoxdur.
MDB məkanında Azərbaycanın mövqeyi
Keçmiş sovet ölkələri arasında da Azərbaycanın mövqeyi ideal deyil. Qazaxıstan 77-ci yerdə qərarlaşaraq Azərbaycandan bir qədər irəlidədir və burada adambaşına düşən ÜDM təxminən 39 min dollar təşkil edir.
Digər MDB ölkələrindən Ukrayna 85-ci, Belarus 87-ci, Rusiya isə 88-ci yerdədir. Azərbaycan bu ölkələrin bir hissəsini geridə qoysa da, ümumilikdə MDB daxilində orta səviyyədən aşağı mövqedə qalır.
Türk dövlətləri arasında vəziyyət
Türk dövlətləri arasında fərqlər daha diqqətçəkəndir. Türkiyə 33-cü yerdə siyahının ilk yarısında yer alır və bu sahədə lider mövqedədir. Qazaxıstan 77-ci, Azərbaycan 81-ci, Özbəkistan isə 84-cü yerdədir.
Qeyd etmək vacibdir ki, Qırğızıstan və Türkmənistan bu reytinqdə yer almır.
Azərbaycana yaxın göstəricilər
Azərbaycanın yerləşdiyi aralıq daha çox inkişaf etməkdə olan ölkələrlə üst-üstə düşür. Onun yaxınlığında Serbiya (76-cı yer), Oman (78-ci yer), Kamerun (79-cu yer), Zimbabve (80-ci yer) və Əlcəzair (82-ci yer) kimi ölkələr qərarlaşıb. Bu ölkələrin əksəriyyətində adambaşına düşən ÜDM göstəriciləri də Azərbaycana yaxın və ya daha aşağıdır.
İlk sıralar: yüksək rifah ölkələri
Reytinqin ilk pillələrində isə ənənəvi olaraq yüksək rifah və inkişaf səviyyəsi ilə seçilən ölkələr yer alır. İsveçrə birinci yerdə qərarlaşıb və bu ölkədə adambaşına düşən ÜDM 92 min dollardan çoxdur. Onu Yeni Zelandiya, Portuqaliya, Avstraliya və İspaniya izləyir.
İlk onluqda yer alan ölkələrin əksəriyyətində bu göstərici 50–140 min dollar aralığında dəyişir, bu da pensiya dövrü üçün yüksək həyat keyfiyyəti deməkdir.
Son sırada olan ölkələr:
Livan reytinqdə 86-cı yerdə qərarlaşıb və ölkədə adambaşına düşən ÜDM təxminən 12,853 dollar səviyyəsindədir. Belarus isə 87-ci pillədə yer alır və ölkənin ÜDM-i 71.9 milyard dollar, adambaşına düşən ÜDM göstəricisi isə təxminən 30,751 dollar təşkil edir. Rusiya siyahıda 88-ci yerdə qərarlaşıb və ümumi ÜDM-i 2.02 trilyon dollar olsa da, adambaşına düşən ÜDM 44,104 dollar civarındadır. İran isə 89-cu yerdə sonuncular sırasında yer alır və ölkənin ÜDM-i 402 milyard dollar, adambaşına düşən ÜDM göstəricisi isə təxminən 17,922 dollar səviyyəsindədir.
Qeyd edək ki, araşdırmada əsas diqqət insanların yaşlılıq dövründə hansı ölkələrdə daha komfortlu və təhlükəsiz həyat sürə biləcəyinə yönəlib.
Məlumata görə, pensiya planlaşdırılması zamanı verilən ən vacib qərarlardan biri yaşayış yerinin seçilməsidir. Xüsusilə ABŞ vətəndaşları arasında xaricdə yaşamaq daha cəlbedici hesab olunur və rəsmi statistikaya əsasən, ABŞ-dan kənarda yaşayan təxminən 760 min nəfər hər il ümumilikdə 7.5 milyard dollar sosial təminat ödənişi alır.
Araşdırma “Best Countries” reytinqinin tərkib hissəsi kimi hazırlanıb və 2024-cü il üzrə nəticələri əhatə edir. Sorğu çərçivəsində 17 minə yaxın insanın fikirləri öyrənilib və xüsusilə 40 yaşdan yuxarı təxminən 5900 respondentlərin cavabları əsas götürülüb.
Reytinq hazırlanarkən ölkələr bir neçə əsas meyar üzrə qiymətləndirilib. Bu meyarlara yaşayış xərclərinin əlçatanlığı, vergi mühitinin əlverişliliyi, insanların mehribanlığı, ölkənin yaşamaq üçün uyğunluğu, iqlimin rahatlığı, mülkiyyət hüquqlarının qorunması və səhiyyə sisteminin inkişaf səviyyəsi daxildir./Modern.az
