Bakı 
Hörmüz boğazı ətrafında yaranan gərginlik fonunda qlobal enerji bazarında baş verən dalğalanma yeni siyasi qərarları da stimullaşdırdı və bu qərarlardan biri Rusiyanın neft satışına qoyulan məhdudiyyətlərin müvəqqəti yumşaldılması oldu. Nəticədə Moskva cəmi bir ay ərzində təxminən 9 milyard dollar əlavə gəlir əldə etdi.
Bu rəqəm ilk baxışda sadəcə iqtisadi göstərici kimi görünə bilər, amma əslində onun geosiyasi çəkisi daha böyükdür. Çünki söhbət yalnız neft satışından deyil, müharibə aparan bir dövlətin əlavə maliyyə nəfəsi qazanmasından gedir. Bu kontekstdə məsələ artıq bazar mexanizmlərindən çıxaraq təhlükəsizlik və güc balansı məsələsinə çevrilir.
Bu vəsaitin birinci və ən aydın təsiri Rusiyanın hərbi potensialının saxlanılması və qismən genişləndirilməsi ilə bağlıdır. Müasir müharibə yalnız cəbhədə deyil, eyni zamanda zavodlarda, logistika xətlərində və texnoloji təminat sahələrində aparılır. Əlavə maliyyə resursları silah istehsalının davamlılığını təmin edir, sursat ehtiyatlarını artırır və ordunun texniki təminatını gücləndirir. Bu isə o deməkdir ki, Rusiya cəbhədə mövcud tempini qorumaqla yanaşı, uzunmüddətli qarşıdurmaya da daha hazırlıqlı vəziyyətə gəlir. Xüsusilə sanksiyalar səbəbilə daralan iqtisadi imkanlar fonunda belə bir maliyyə axını Moskva üçün ciddi strateji üstünlük yaradır.
Digər mühüm məqam bu gəlirin daxili sabitliyə təsiridir. Müharibə aparan dövlət üçün yalnız hərbi güc deyil, arxa cəbhənin dayanıqlığı da həyati əhəmiyyət daşıyır. Büdcəyə daxil olan əlavə milyardlar sosial öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə, maaş və pensiyaların ödənilməsinə, iqtisadi aktivliyin saxlanmasına imkan verir. Bu isə ictimai narazılığın qarşısını alır və hakimiyyətin legitimliyini qoruyur. Yəni bu 9 milyard dollar təkcə tank və raket deyil, eyni zamanda siyasi sabitlik deməkdir. Bu balans qorunduğu müddətdə Kremlin müharibə strategiyasını dəyişmək üçün daxili təzyiq hiss etməsi ehtimalı azalır.
Bununla paralel olaraq beynəlxalq müstəvidə də ciddi nəticələr ortaya çıxır. Avropa ölkələrinin narahatlığı təsadüfi deyil, çünki belə qərarlar sanksiya rejiminin effektivliyini zəiflədir və kollektiv qərarların ardıcıllığını pozur. Əgər enerji təhlükəsizliyi kimi kritik məsələlərdə siyasi kompromislər ön plana çıxırsa, bu, gələcəkdə digər məhdudiyyətlərin də asanlıqla yumşaldıla biləcəyi mesajını verir. Bu isə Rusiyaya yalnız iqtisadi deyil, diplomatik manevr imkanları da qazandırır. Moskva bu vəziyyətdən istifadə edərək həm tərəfdaşlarını genişləndirə, həm də mövcud təzyiqləri balanslaşdıra bilir.
Nəticə etibarilə, bir aylıq dövrdə əldə olunan 9 milyard dolları sadəcə maliyyə göstəricisi kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Bu, müharibənin davam etmə qabiliyyətini artıran, daxili siyasi sabitliyi möhkəmləndirən və beynəlxalq münasibətlərdə yeni dinamika yaradan çoxölçülü bir resursdur. Ən vacibi isə odur ki, bu kimi qərarlar göstərir ki, qlobal enerji siyasəti ilə geosiyasi qarşıdurmalar artıq bir-birindən ayrılmaz şəkildə bağlıdır və birində atılan addım digərində dərhal öz təsirini göstərir.
Alim Nəsirov
