Bakı 
Avropanın təbii qaz ehtiyatlarının artırılmasında gecikməsi, dizel və digər emal olunmuş neft məhsullarının qiymətinin rekord həddə çatması ilə birlikdə, ictimai narazılığı cilovlamağa çalışan hökumətlərə təzyiqlər artırıb.
Bakıvaxtı.az “bfmt.com”a istinadən xəbər verir ki, problem, xüsusilə Avropanın ən böyük iqtisadiyyatı olan Almaniyada kəskin şəkildə özünü göstərir. Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyası ötən həftə Moskva ilə sülhü və ucuz qiymətli Rusiya qaz müqavilələrinin bərpasını müdafiə edən platforma sayəsində ştat seçkilərində qalib gəlib.
Sənaye qurumu olan “Gas Infrastructure Europe”a görə, qış aylarının pik dövründə təchizat və qiymət şoklarına qarşı bufer kimi nəzərdə tutulan Avropa qaz ehtiyatları 69% dolub ki, bu da son beş ildə qeydə alınan orta 85%-dən aşağıdır.
Almaniya və Niderland birlikdə AB-nin saxlama tutumunun 35%-nə sahibdirlər, çünki ABŞ-İsrail arasında İrana qarşı müharibədəki fasilələr nəticəsində yaranan yüksək enerji qiymətləri şirkətləri almaqdan, hökumətləri isə milli saxlama hədəfləri müəyyən etməkdən çəkindirib. Analitiklər izah ediblər ki, fevralın sonlarında başlayan İrana qarşı müharibənin tez bir zamanda başa çatacağına, qiymətlərin düşəcəyinə və şirkətlərin Avropanın ən vacib yanacaq ehtiyatlarını münasib qiymətlərlə artıra biləcəyinə inanılırdı. Bu “qumar” indi getdikcə daha riskli görünür.
“UniCredit”in strateqi Conatan Şrör bildirib ki, Avropa ehtiyatlarının artırılmasını hər ay təxirə saldığı üçün, qışın pik dövrünə yaxınlaşdıqca qiymətlərə təzyiq artır.
Yaxın Şərqdə artan münaqişə səbəbindən qlobal neft qiymətlərinin bir barel üçün 100 dolları (təxminən 87 avro) keçdiyindən, Aİ-də yanacaq qiymətləri illik müqayisədə 24%, dizel yanacağının qiymətləri isə qismən Ukraynanın Rusiya enerji infrastrukturuna hücumları səbəbindən 38% artıb. Bu arada, kerosin qiymətləri 100%-dən çox yüksəlib.
Benzin qiymətinin meqavat-saat (MVt/saat) üçün 81 avro olduğu bildirilir ki , bu da illik müqayisədə 150% artım və Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) “əlverişsiz” proqnozundan yüksəkdir. Risklər daha da yüksək rəqəmlərə işarə edir.
Oksford Enerji Tədqiqatları İnstitutundan Cek Şarpls bildirib ki, hətta normal, mövsümdənkənar soyuq qışda belə, ehtiyatlar ciddi şəkildə tükənəcək.
İtaliya Bankının iyun ayında dərc etdiyi bir araşdırma göstərir ki, neft şokları qısamüddətli inflyasiyaya səbəb olsa da, qaz şokları əsas inflyasiyaya - AMB tərəfindən ən çox izlənilən inflyasiyaya təsir edən daha aydın və daha davamlı təsirlər yaradır. Buna görə də maliyyə investorları hesab edirlər ki, AMB faiz dərəcələrini daha üç-dörd dəfə artırmalı olacaq və bu da iqtisadi artımı əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıracaq səviyyəyə çatacaq, çünki daha yüksək borclanma xərcləri istehlak xərclərini məhdudlaşdıracaq və investisiyaları azaldır.
Aydın
